Νάουσα: Ο τόπος

Στους πρόποδες του ανατολικού Βερμίου, σε μια φυσική αγκαλιά, που σχηματίζεται από διαδοχικά επίπεδα που κατεβαίνουν σιγά- σιγά προς τον κάμπο, είναι κτισμένη η Νάουσα, δεσπόζοντας από ένα μέσο υψόμετρο 330 μ. από τη θάλασσα σε ολόκληρο τον εύφορο κάμπο της Ημαθίας, που εκτείνεται μέχρι την Θεσσαλονίκη. Προς τα δυτικά, ο ορίζοντας της πόλης περιγράφεται από καταπράσινα βουνά και λόφους που δημιουργούν αυτήν ακριβώς την φιλόξενη αγκαλιά, που μέσα της ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε η σημερινή πόλη.

Το όρος Βέρμιο, που αποτελεί το φυσικό όριο μεταξύ της πεδιάδας της Ημαθίας-Θεσσαλονίκης στα ανατολικά, και των υψιπέδων της Κοζάνης στα δυτικά, αφήνει ελάχιστες υποχρεωτικές διαβάσεις, πάνω στις οποίες βρίσκονται οι σπουδαιότερες πόλεις της περιοχής: η Βέροια, πρωτεύουσα του Νομού Ημαθίας, στο νότο, η Νάουσα στο κέντρο και η Έδεσσα, πρωτεύουσα του Νομού Πέλλας στα βόρεια. Πάρα πολλά χωριά διασπαρμένα ανάμεσά τους εξασφαλίζουν μια συνέχεια στην ανθρώπινη παρουσία.

Το Βέρμιο έχει τις βόρειες και ανατολικές πλαγιές του καλυμμένες από δάση με κωνοφόρα και οξιές κυρίως, ενώ οι δυτικές πλαγιές του είναι σχεδόν γυμνές. Τα άφθονα νερά του σχηματίζουν μεγάλους και μικρούς καταρράκτες, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται ακόμη ως κινητήρια δύναμη για τη βιομηχανία, από τον 19ο αιώνα ακόμη. Ειδικότερα για τη Νάουσα, το πιο σπουδαίο ποτάμι είναι η Αράπιτσα, που έχει τις πηγές του σε έναν καταπληκτικής ομορφιάς χώρο κοντά στην πόλη, στο άλσος του Αγίου Νικολάου. Κυλώντας προς τα χαμηλότερα επίπεδα, διασχίζει την πόλη, χωρίζοντάς την σε δύο άνισα μέρη, ενώ διαδοχικοί καταρράκτες, μικρότερου ή μεγαλύτερου ύψους, σχηματίζονται σε όλη τη διαδρομή του μέχρι την πεδιάδα. Εντός της πόλης της Νάουσας και με την πρόσφατη αστική παρέμβαση που ανέδειξε αισθητικά την περιοχή του ποταμού, δημιουργήθηκε ένας ακόμη πόλος έλξης επισκεπτών.