Από τον 19ο στον 20ο αιώνα

Το ολοκαύτωμα σημειώνει το τέλος ενός σημαντικού τμήματος της ιστορίας της Νάουσας. Ταυτόχρονα όμως σημειώνει, με την επανεγκατάσταση των κατοίκων που σώθηκαν καθώς και άλλων εβδομήντα οικογενειών Τούρκων, την αρχή μιας νέας περιόδου, που οδήγησε τελικά στο σχηματισμό της σημερινής της φυσιογνωμίας. O 19^ος αι. υπήρξε καθοριστικός για την παραπέρα εξέλιξη της Νάουσας, κυρίως στον οικονομικό τομέα (εμπόριο, μεγάλη βιομηχανία), που φυσικά επηρέασε και τους υπόλοιπους τομείς της ζωής της (κοινωνικό, εκπαιδευτικό κλπ).

Η Νάουσα απετέλεσε σημαντικό κέντρο του Μακεδονικού αγώνα κατά της βουλγαρικής επιβουλής, στις αρχές του 20^ου αι. (1904-1908). Απελευθερώνεται από την Οθωμανική κυριαρχία κατά τις επιχειρήσεις των Βαλκανικών πολέμων στις 17 Οκτωβρίου του 1912 και δέχεται, μετά τη συνθήκη της Λοζάννης (1922), ένα μεγάλο αριθμό οικογενειών Ποντίων και Μικρασιατών προσφύγων, που ενσωματώνονται στον πληθυσμό της και συντελούν στην παραπέρα πορεία της.

Ως τμήμα πλέον του Ελληνικού κράτους συνεχίζει τη λαμπρή της οικονομική ανάπτυξη, με την ίδρυση και άλλων βιομηχανικών μονάδων, με την εισαγωγή στη γεωργία της συστηματικής δενδροκαλλιέργειας, με την συστηματοποίηση του εξωτερικού της εμπορίου και τη βελτίωση γενικά, των τοπικών συνθηκών ζωής των κατοίκων της.

Οι Ναουσαίοι συμμετέχουν ενεργά στην Εθνική Αντίσταση κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, ενώ ένα μεγάλο τμήμα της πόλης ξανακαταστρέφεται τον Ιανουάριο του 1949 με τον Εμφύλιο που ακολούθησε την λήξη του 2^ου Παγκοσμίου Πολέμου.